Danıştay Sekizinci Dairesi‘nin 2019/2999 E. ve 2023/5059 K. (Yargı Kararıdır)
Okul Servis Araçları Yönetmeliği‘nin bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan bir davayı karara bağlamaktadır.
Danıştay Kararının Konusu ve Sonucu
Dava, 25 Ekim 2017 tarihli Okul Servis Araçları Yönetmeliği’nin öğrenci ve çocukların güvenliğini artırmayı amaçlayan birçok kuralının (araç takip sistemi, kamera, emniyet kemeri, şoför/hostes şartları vb.) hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılmıştır.
Danıştay, yapılan inceleme sonucunda Yönetmeliğin büyük bir kısmını hukuka uygun bularak iptal taleplerini reddetmiş, ancak iki önemli maddeyi iptal etmiştir.
İptaline Karar Verilen Hükümler (Hukuka Aykırı Bulunanlar)
Danıştay, Yönetmelikteki iki hükmün iptaline karar vermiştir:
- Madde 8, Fıkra 3 (Taşıtların Tescil Şartı): Gerçek ve tüzel kişilerin birlikte taşıma hizmeti yapması durumunda, taşımacının taşıtlarının en az üçte birinin (1/3) kendi adına tescilli olması zorunluluğu iptal edilmiştir. Gerekçe olarak, bu şartın hizmetin niteliği ile doğrudan bir ilişkisinin bulunmadığı ve küçük esnafı koruma gibi amaçların yönetmelik seviyesinde düzenlenecek konular olmadığı belirtilmiştir.
- Madde 9, Fıkra 1, Bent (c) (Sürücü Belgesi Süresi): Okul servisi şoförleri için getirilen “D sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, D1 sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak” şartı iptal edilmiştir. Gerekçe olarak, bu şartın, Yönetmeliğin aynı maddesinde yer alan ve hukuka uygun bulunan 26 yaşından gün almış olma şartıyla birlikte, şoförlerin yaşını gereksiz yere 28-29’a çıkarması ve bu iki hüküm arasında bir uyumsuzluk bulunması gösterilmiştir.
İptal Talebi Reddedilen ve Hukuka Uygun Bulunan Hükümler
Dava konusu edilen ve iptali istenen diğer maddeler Danıştay tarafından hukuka uygun bulunarak iptal talepleri reddedilmiştir. Bu kararla hukuki geçerliliği devam eden bazı önemli düzenlemeler şunlardır:
- Taşıtlarda Aranacak Şartlar (Madde 4):
- Okul servis aracının arkasında, iniş/biniş sırasında yakılacak “DUR” yazılı kırmızı lamba bulunması.
- Araçların yaşının on iki yaşından büyük olmaması.
- Araçlarda araç takip sistemi bulundurulması.
- Her öğrenci için üç nokta emniyet kemeri ve gerekli koruyucu tertibat bulundurulması.
- Her koltukta oturmaya duyarlı sensörlü sistemler bulundurulması.
- Tüm koltukları görecek şekilde iç ve dış kamera ile en az 30 gün kayıt yapabilen cihaz bulundurulması.
- İç mekanı gösteren beyaz cam dışında cam kullanılmaması.
- Taşımacının Yükümlülükleri (Madde 5):
- Araç takip sistemi verilerinin, istenmesi halinde okul yönetimi, kolluk birimleri ve velilerle paylaşılması yükümlülüğü.
- Belediye sınırları dışına yapılan taşımacılık için taşımacının karayolu yolcu taşımacılığı yetki belgesine sahip olması şartı.
- Servis Çalıştırma (Madde 8):
- Velilerin kendi anlaştığı taşımacı ile çocuklarını taşıtması durumunda, bu taşımanın mülki idare amirlerinin onayı ile izin verilebilmesi kuralı.
- Çalışanların Şartları (Madde 9):
- Şoförlerin 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olması.
- Şoförlerin Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesi (SRC) ve Meslekî Yeterlilik Kurumu (MYK) belgesine sahip olması.
- Rehber personelin (hostes) 22 yaşını doldurmuş ve en az lise mezunu (veya MEB onaylı kursla ilkokul mezunu) olması şartı.