İstanbul Ulaşımında Dönüm Noktası: Şehir Merkezine Ücretli Giriş ve Servis Taşımacılığının Geleceği
2015 yılında dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu tarafından açıklanan “Değişim Paketi,” Türkiye’nin büyükşehirlerinde, özellikle de İstanbul’da yaşamı köklü bir şekilde dönüştürmeyi amaçlayan iddialı ulaşım planlarını içeriyordu. Londra gibi Avrupa metropolleri örnek alınarak hazırlanan bu plan, şehir merkezine araç girişlerinin ücretlendirilmesi ve servis taşımacılığının yeniden yapılandırılması gibi maddelerle gündeme bomba gibi düşmüştü.
Değişim Paketinin Ayrıntıları ve Hedeflenen Dönüşüm
Başbakan Davutoğlu’nun açıklamalarına göre, ulaşım paketinin temel amacı, şehir merkezlerindeki trafik yoğunluğunu azaltmak, hava kalitesini artırmak ve toplu taşımayı teşvik etmekti. Uygulamaların 2018 yılının sonuna kadar hayata geçirilmesi planlanmıştı.
Planın Ana Hatları (2018 Hedefleri):
- Şehir Merkezine Ücretli Giriş: İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerde, şehir merkezine otomobil ile girişin ücretli hale getirilmesi.
- Raylı Sistem Odaklı Kısıtlama: Metro hizmeti sunulan bölgelerde servis taşımacılığı hizmetinin sonlandırılması ve belirli alanların trafiğe kapatılması.
- Servis Taşımacılığı Hizmetine Son: Mevcut raylı sistem hatları çevresindeki işyerleri, üniversite ve okullarda personel ve öğrenci servisi taşımacılığı hizmetinin aşamalı olarak sonlandırılması.
- Teşvikler: Servis hizmeti sonlandırılan kişilere toplu taşımanın ücretsiz ya da indirimli hale getirilmesi.
- Otopark ve Toplu Taşıma Entegrasyonu: Raylı sistem projelerinde otopark zorunluluğu getirilmesi ve otopark/ulaşım bedelinin birleştirilmesi. “Park Et-Devam Et” sisteminin yaygınlaştırılması.
Bu plan, İstanbul gibi diğer büyükşehirlerin zamanla Avrupa ülkelerinin merkezleri örnek alınarak değişime uğrayacağını işaret ediyordu.
Sektörün Gözünden Planın Fizibilitesi: Süren Turizm Analizi
Ulaşım paketinin servis taşımacılığı sektörüne etkileri, sektörün önde gelen temsilcilerinden Süren Turizm Genel Müdürü Lütfü Süren tarafından değerlendirilmişti. Süren, planın uygulanabilirliği konusunda önemli uyarılar dile getirmişti.
Lütfü Süren, o dönemde yaptığı açıklamada, İstanbul’un planlanan bu yeni uygulamaya şu an için hazır olmadığını ve altyapının servis taşımacılığını tamamen sonlandırabilecek düzeye gelmesinin ciddi bir zaman alacağını vurguladı.
Sektör Riskleri ve Hazırlık:
- Büyük Filo Sorunu: Süren Turizm Genel Müdürü, İstanbul’da servis taşımacılığı hizmeti sağlayan binlerce aracın bulunduğunu ve bu araçların kısa zamanda tasfiye edilmesinin sektörde ve ekonomide büyük sorunlar yaratabileceğini
- Altyapı Yetersizliği: Raylı sistem hatlarının ve toplu taşıma ağının, şehirdeki tüm personel ve öğrenci yükünü kısa vadede taşıma kapasitesine ulaşmadığına dikkat çekildi.
Süren Turizm olarak kendilerinin planlı bir şekilde büyüdüğünü ve kurumsal adaptasyon için hazır olduklarını ifade eden Lütfü Süren, sektörün hızlı ve ani kararlar yerine, kademeli ve planlı bir geçiş sürecine ihtiyacı olduğunu belirtmişti.